ಕಾಲದ ಚಕ್ರ ಉರುಳಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನವೂ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ದಿನ. ಇದು ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಕೇತ, ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟದ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ವೀರರ ನೆನಪಿನ ದಿನ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಈ ದಿನದ ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವ, ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
1. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ದಿನ: ಒಂದು ಹೋರಾಟದ ಕಥೆ
ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ದಿನ’ (International Mother Language Day). ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಈ ದಿನವನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ: 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ, ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ‘ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ‘ಉರ್ದು’ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಢಾಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 1952ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಲಿಯಾದರು. ಈ ಭಾಷಾ ಹುತಾತ್ಮರ ಬಲಿದಾನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಾತೃಭಾಷಾ ದಿನ: ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ‘ಕನ್ನಡ’ವೇ ಉಸಿರು. ಈ ದಿನದಂದು ನಾವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
2. ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು
ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ಹಲವು ಮಹನೀಯರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
- ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ (ಬಲಿದಾನದ ದಿನ): ಬ್ರಿಟಿಷರ ‘ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಘರ್ಜಿಸಿದ ವೀರವನಿತೆ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ. 1824ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರೂ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾದ ಅವರು 1829ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಬೈಲಹೊಂಗಲದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಕನ್ನಡದ ನೆಲದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಈ ನಾರಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ.
- ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ (ಜನ್ಮದಿನ): ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಅವರು 1894ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ‘ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್’ (CSIR) ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ‘ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
- ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ‘ನಿರಾಲಾ’: ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ‘ಛಾಯಾವಾದಿ’ ಯುಗದ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇವರು 1896ರ ಇದೇ ದಿನ ಜನಿಸಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಇವರು ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.
3. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳು
ವಿಶ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿಯೂ ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
- ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ (1848): ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ‘ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ’ ಅನ್ನು ಇದೇ ದಿನ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇದು ದಾರಿದೀಪವಾಯಿತು.
- ರಿಚರ್ಡ್ ಟ್ರೆವಿಥಿಕ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರ (1804): ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಗಿ ಇಂಜಿನ್ (Steam Locomotive) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡಿದ್ದು ಇದೇ ದಿನ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು.
- ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರ ಚೀನಾ ಭೇಟಿ (1972): ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದ ಶೀತಲ ಸಮರದ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
4. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
1981ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ (NASA) ತನ್ನ ‘ಕಾಮ್ಸ್ಟಾರ್ ಡಿ-4’ ಸಂಪರ್ಕ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು.
5. 2026ರ ವರ್ತಮಾನದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು
ಪ್ರಸ್ತುತ 2026ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ‘ಬೂದನೂರು ಉತ್ಸವ’ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇಂದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿ (AI) ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
6. ಈ ದಿನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಟೇಬಲ್
| ವರ್ಷ | ಘಟನೆ | ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ |
|---|---|---|
| 1829 | ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ನಿಧನ | ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಧೀಮಂತ ಮಹಿಳೆ |
| 1848 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ | ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಉದಯ |
| 1952 | ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ (ಢಾಕಾ) | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ದಿನದ ಮೂಲ |
| 1999 | ಲಾಹೋರ್ ಒಪ್ಪಂದ | ಭಾರತ-ಪಾಕ್ ಶಾಂತಿ ಮೈತ್ರಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ |
ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವೆಂದರೆ – ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಶೌರ್ಯ, ಭಾಷಾ ಹೋರಾಟಗಾರರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾಧನೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಲಿ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಈ ದಿನವು ನಮಗೆ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿ.