ಶ್ಲೋಕ
ನ ಹಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕ್ಷಣಮಪಿ
ಜಾತು ತಿಷ್ಠತ್ಯಕರ್ಮಕೃತ್ ।
ಕಾರ್ಯತೇ ಹ್ಯವಶಃ ಕರ್ಮ
ಸರ್ವಃ ಪ್ರಕೃತಿಜೈರ್ಗುಣೈಃ ॥
ಅರ್ಥ
ಯಾರೂ ಕೂಡ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣವಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗುಣಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರು ಮಾನವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನು “ನಾನು ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ, ಅವನ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸ್ವಭಾವತಃ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಗುಣಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರು ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಕರ್ಮಯೋಗದ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದಿನ ಸಂದೇಶ
ಕರ್ಮದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದು ಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ.
ಕರ್ಮ ಅನಿವಾರ್ಯ; ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡೋಣ.