ಶ್ಲೋಕ
ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಯ ಆಸ್ತೇ ಮನಸಾ ಸ್ಮರನ್ ।
ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನ್ ವಿಮೂಢಾತ್ಮಾ ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥
ಅರ್ಥ
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಂಥ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಪಟಾಚಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರು ಬಾಹ್ಯ ಸಂಯಮ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹೊರಗೆ ತ್ಯಾಗ, ನಿಯಂತ್ರಣ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಆಂತರಿಕ ಅಸತ್ಯತೆಯೇ ಕಪಟಾಚಾರ. ನಿಜವಾದ ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಎರಡೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಸಂಯಮ ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕರ್ಮ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಸಂದೇಶ
ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ.