ಕಾಲದ ಚಕ್ರ ಉರುಳುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ಸಹ ಒಂದು. ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಅರಸ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಜನನದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ವಿಶ್ವದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಜನನದವರೆಗೆ ಈ ದಿನವು ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
1. ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಜಯಂತಿ: ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯ
ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಭಾರತೀಯರ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮೂಡುವುದು ‘ಶಿವಜಯಂತಿ’. 1630ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಿವನೇರಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಶಹಾಜಿ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಅವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಶಿವಾಜಿ ಜನಿಸಿದರು.
- ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಕನಸು: ಮುಘಲರು ಮತ್ತು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳ ಅಬ್ಬರವಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಡಳಿತ ನೀಡಲು ಶಿವಾಜಿ ‘ಹಿಂದವಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯ’ದ ಕನಸು ಕಂಡರು. ಕೇವಲ 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೋರಣಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
- ಗರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ: ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಗರಿಲ್ಲಾ’ (ಗೆರಿಲ್ಲಾ) ಯುದ್ಧತಂತ್ರವು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
- ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ: ಶಿವಾಜಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಯೋಧನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಗೌರವ, ರೈತರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ (Indian Navy) ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಶಿವಾಜಿಯವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ.
2. ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್: ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ
ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಿನ. 1473ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಪೋಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಜನಿಸಿದರು.
- ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಭೂಮಿಯೇ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ’ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಅವರು ‘ಸೂರ್ಯನೇ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು, ಭೂಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉಳಿದ ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ’ ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.
3. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ: ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರು
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಮೃದುಧೋರಣೆಯ ನಾಯಕ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಅವರು 1915ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
- ಸಮಾಜ ಸೇವೆ: 1905ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಸರ್ವೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೊಸೈಟಿ’ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ದೇಶದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಭಾರತ ಪರ್ಯಟನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದೇ ಗೋಖಲೆ ಅವರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ.
4. ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್ ಮತ್ತು ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್ (1878)
ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ (Record), ಮತ್ತೆ ಕೇಳುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದು ಇದೇ ದಿನ. 1878ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಥಾಮಸ್ ಎಲ್ವಾ ಎಡಿಸನ್ ಅವರು ‘ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್’ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದರು. ಇದು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಆಡಿಯೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಾಯಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
5. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ (1986)
ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ 1986ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ‘ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆ’ (Computerized Reservation) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಜನರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ಯೂ ನಿಂತು ಕೈ ಬರಹದ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು.
6. ವಿಶ್ವ ತಿಮಿಂಗಿಲ ದಿನ (World Whale Day)
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ಮೂರನೇ ಭಾನುವಾರವನ್ನು (ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರ ಆಸುಪಾಸು ಬರುತ್ತದೆ) ‘ವಿಶ್ವ ತಿಮಿಂಗಿಲ ದಿನ’ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಗಳಾದ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಬೇಟೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
7. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು:
- 1945: ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರು ಜಪಾನ್ನ ಐವೊ ಜಿಮಾ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಕಾಳಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
- ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ‘ಮೀರ್’ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣ (1986): ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ‘ಮೀರ್’ (Mir) ಎಂಬ ಮೊದಲ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಇದೇ ದಿನ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿತು.
ಮುಕ್ತಾಯ:
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ಇದು ಮಾನವನ ಧೈರ್ಯ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ. ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಂತಹ ವೀರರ ಸ್ಮರಣೆ ನಮಗೆ ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರೆ, ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಅಂತಹವರ ಸಾಧನೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ.