ಹಿಂದೂ ಬಾಂಧವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಭಾವದ ಹಬ್ಬ ‘ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ’. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಯಂದು ಕೈಲಾಸನಾಥನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರಂದು ಆಚರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ 16ರಂದು ಆಚರಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಬಹುತೇಕರಲ್ಲಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ, ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಜೀವ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ‘ಶಿವಲಿಂಗ’ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಮಂಗಳಕರ ದಿನದಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಈಡೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಹಬ್ಬದ ದಿನಾಂಕದ ಗೊಂದಲ: ಫೆಬ್ರವರಿ 15 ಅಥವಾ 16?
ಈ ವರ್ಷ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೀಗಿದೆ:
- ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: ಫೆಬ್ರವರಿ 15 (ಭಾನುವಾರ) ಸಂಜೆ 04:47ಕ್ಕೆ.
- ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: ಫೆಬ್ರವರಿ 16 (ಸೋಮವಾರ) ಸಂಜೆ 05:32ಕ್ಕೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರಂದೇ ಏಕೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು?: ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ತಿಥಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ‘ರಾತ್ರಿ’ಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ. ಪರಶಿವನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ದಿನವಿದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿ ಇರುವ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯನ್ನೇ (ನಿಶಿತ ಕಾಲ) ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರ ಭಾನುವಾರದ ರಾತ್ರಿಯೇ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ, ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತಗಳು
ನಿಶಿತ ಕಾಲ ಮುಹೂರ್ತ: ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:09 ರಿಂದ 01:01 ರವರೆಗೆ (ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರ ರಾತ್ರಿ). ಇದು ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಯ.
ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳ ಪೂಜಾ ಸಮಯ (Four Prahara Pooja Timings): ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಹರದಲ್ಲೂ ಶಿವನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಮೊದಲನೇ ಪ್ರಹರ (ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ): ಫೆಬ್ರವರಿ 15, ಸಂಜೆ 06:11 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 09:23 ರವರೆಗೆ.
- ಎರಡನೇ ಪ್ರಹರ (ತುಪ್ಪದ ಅಭಿಷೇಕ): ಫೆಬ್ರವರಿ 15, ರಾತ್ರಿ 09:23 ರಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:35 ರವರೆಗೆ.
- ಮೂರನೇ ಪ್ರಹರ (ಮೊಸರಿನ ಅಭಿಷೇಕ): ಫೆಬ್ರವರಿ 16, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:35 ರಿಂದ ಮುಂಜಾನೆ 03:47 ರವರೆಗೆ.
- ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಹರ (ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಅಭಿಷೇಕ): ಫೆಬ್ರವರಿ 16, ಮುಂಜಾನೆ 03:47 ರಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 06:59 ರವರೆಗೆ.
ಸಮಾರೋಪ: ಈ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ತುಂಬೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಆ ಮಹಾದೇವನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ.