ಹಿಂದೂಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಜಾಗರಣೆ, ಉಪವಾಸ ಹಾಗೂ ಶಿವನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಯಕಾರಕ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪೂಜೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ‘ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ’. ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಅತಿ ಪ್ರಿಯ. ಆದರೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಈ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಇಷ್ಟ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯವೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಖ್ಯಾತ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಡಾ. ಬಸವರಾಜ ಗುರೂಜಿ ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮಹತ್ವ
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಎಲೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನು ‘ಶ್ರೀವೃಕ್ಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಿವನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ವೃಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯು ಮೂರು ದಳಗಳನ್ನು (ಎಲೆಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
- ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಪ್ರತೀಕ: ಈ ಮೂರು ದಳಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಸತ್ವ, ರಜೋ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿವೆ.
- ತ್ರಿನೇತ್ರದ ಸಂಕೇತ: ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಶಿವನ ತ್ರಿನೇತ್ರಗಳ (ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು) ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.
- ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೂ ಈ ಮೂರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕಬಿಲ್ವಂ ಶಿವಾರ್ಪಣಂ: ಒಂದು ಬಿಲ್ವದ ಶಕ್ತಿ
ಶಿವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ “ಏಕಬಿಲ್ವಂ ಶಿವಾರ್ಪಣಂ” – ಅಂದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕೋಟಿ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸುವ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಎಲೆಗಳು ಎಲ್ಲೂ ಹರಿದಿರಬಾರದು ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳು ತಿಂದಿರಬಾರದು. ಇಂತಹ ಶುದ್ಧವಾದ, ಮೂರು ಎಲೆಗಳ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಪರಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಇತರ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ
ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಬರುವ ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ‘ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ’ ಎಂದು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ:
- ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ: ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ದಿನದಂದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
- ಹಾಲಾಹಲ ಸೇವನೆ: ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ‘ಹಾಲಾಹಲ’ (ವಿಷ) ವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಿವನು ಕುಡಿದು ತನ್ನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ (ನೀಲಕಂಠ) ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ದಿನವಿದು. ಆತನ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಭಕ್ತರು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ.
ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳು: ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಗಂಗಾಜಲ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನಿಂದ (ಪಂಚಾಮೃತ) ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಕೇವಲ ಉಪವಾಸವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಸಾಲದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ಈ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಉಪವಾಸ, ಜಾಗರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ, “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಆತನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗೋಣ.