ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆ ಬಂತೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಕೆ ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಮೈತುಂಬಾ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಕಚ್ಚಿ, ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಏಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜ್ವರಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯದ್ದಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಗಕ್ಕೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದು, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಔಷಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದಲೇ ಹರಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯಿಲೆಗಳಾದ ‘ಮಲೇರಿಯಾ’ (Malaria) ಮತ್ತು ‘ಡೆಂಗ್ಯೂ’ (Dengue) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧. ರೋಗ ಪ್ರಸರಣ ಹೇಗೆ? (Transmission)
- ಮಲೇರಿಯಾ: ಇದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯಿಂದ ಬರುವ ರೋಗ. ಸೋಂಕಿತ ‘ಹೆಣ್ಣು ಅನಾಫಿಲಿಸ್’ (Anopheles) ಸೊಳ್ಳೆಯು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಅದರ ಜೊಲ್ಲಿನ ಮೂಲಕ ‘ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ’ (Plasmodium) ಎಂಬ ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿ ನಮ್ಮ ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಮಲಿನ ಮತ್ತು ನಿಂತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
- ಡೆಂಗ್ಯೂ: ಇದು ವೈರಸ್ನಿಂದ ಹರಡುವ ಕಾಯಿಲೆ. ಸೋಂಕಿತ ‘ಈಡಿಸ್ ಈಜಿಪ್ಟೈ’ (Aedes aegypti) ಸೊಳ್ಳೆ ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಡೆಂಗ್ಯೂ ವೈರಸ್ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಇವು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಇವು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಟೈಯರ್, ಎಳನೀರು ಚಿಪ್ಪು, ಹೂಕುಂಡ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಶೇಖರವಾಗುವ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
೨. ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Symptoms)
ಸೊಳ್ಳೆ ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ವೈರಸ್ ಅಥವಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಸಮಯ (Incubation Period) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಮಲೇರಿಯಾ: ಮಲೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜ್ವರವು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ (ಚಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಜ್ವರ). ವಿಪರೀತ ನಡುಕ, ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆವರುವುದು, ತಲೆನೋವು, ಸುಸ್ತು, ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
- ಡೆಂಗ್ಯೂ: ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ (High Fever) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು (Retro-orbital pain), ಕೀಲು ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಸೆಳೆತ (ಇದನ್ನೇ ಬ್ರೇಕ್ಬೋನ್ ಫೀವರ್ ಅಥವಾ ಮೂಳೆ ಮುರಿಯುವ ಜ್ವರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಹಾಗೂ ಮೈಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ದದ್ದುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ‘ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್’ (Platelets) ಕಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
೩. ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ವಿಧಾನ (Diagnosis)
- ಎರಡೂ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯಲು ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಡ್ಡಾಯ.
- ಮಲೇರಿಯಾ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ‘ಸ್ಮಿಯರ್ ಟೆಸ್ಟ್’ (Blood Smear) ಅಥವಾ ರ್ಯಾಪಿಡ್ ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ (RDT) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು NS1 ಆಂಟಿಜೆನ್ ಟೆಸ್ಟ್, ಆಂಟಿಬಾಡಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (IgG/IgM) ಹಾಗೂ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ (Complete Blood Count – CBC) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
೪. ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ (Treatment & Care)
- ಮಲೇರಿಯಾ: ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ನಿಖರವಾದ ಔಷಧಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ವೈದ್ಯರು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಪರಾವಲಂಬಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಆರ್ಟೆಮಿಸಿನಿನ್ ಆಧಾರಿತ ಔಷಧಿಗಳು (ACT) ಅಥವಾ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ (Chloroquine) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
- ಡೆಂಗ್ಯೂ: ಡೆಂಗ್ಯೂ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿ ಇಲ್ಲ. ರೋಗಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (Symptomatic Treatment). ಜ್ವರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಮಾಲ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್ ಕುಸಿದಾಗ ರೋಗಿಗೆ ದ್ರವಾಹಾರ (ಎಳನೀರು, ಹಣ್ಣಿನ ರಸ, ಓಆರ್ಎಸ್) ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಪಪ್ಪಾಯಿ ಎಲೆಗಳ ರಸ, ಕಿವಿ ಹಣ್ಣು ಮುಂತಾದವು ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸೂಚನೆ: ಡೆಂಗ್ಯೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದಾಗ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಅಥವಾ ಐಬುಪ್ರೊಫೇನ್ (Ibuprofen) ನಂತಹ ನೋವು ನಿವಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇದು ಆಂತರಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
೫. ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ (Mortality Rate)
- ಮಲೇರಿಯಾ: ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇಂದಿಗೂ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ.
- ಡೆಂಗ್ಯೂ: ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಡೆಂಗ್ಯೂ ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ಜ್ವರ (Dengue Hemorrhagic Fever) ಅಥವಾ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ಗೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡಬಲ್ಲದು.
೬. ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು (Prevention)
ರೋಗ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಪರದಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದು ಬಾರದಂತೆ ತಡೆಯುವುದೇ ಜಾಣತನ.
- ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ತಡೆ: ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ, ಟೈಯರ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ.
- ರಕ್ಷಣೆ: ಸೊಳ್ಳೆ ಬತ್ತಿ, ರಿಪೆಲ್ಲೆಂಟ್ಗಳು (Repellents) ಮತ್ತು ಮಲಗುವಾಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆ (Mosquito nets) ಬಳಸಿ.
- ಉಡುಪು: ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ, ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವಂತಹ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
- ಸ್ವಚ್ಛತೆ: ಕಿಟಕಿ, ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಮೆಶ್ (Mesh) ಅಳವಡಿಸಿ. ಮನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಶುಚಿತ್ವ ಕಾಪಾಡಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.
