ಶ್ಲೋಕ (ಸಂಸ್ಕೃತ)
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.६ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಬಂಧುರಾತ್ಮಾತ್ಮನಸ್ತಸ್ಯ ಯೇನಾತ್ಮೈವಾತ್ಮನಾ ಜಿತಃ ।
ಅನಾತ್ಮನಸ್ತು ಶತ್ರುತ್ವೇ ವರ್ತೇತಾತ್ಮೈವ ಶತ್ರುವತ್ ॥ ೬.೬ ॥
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮನಸ್ಸೇ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದವರಿಗೆ ಅದೇ ಮನಸ್ಸು ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಸೆ, ಕೋಪ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಗೀತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮಸಂಯಮ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದವನು ನಿಜವಾದ ಯೋಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಬದುಕುವವನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಧ್ಯಾನ ಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಸಂದೇಶ
“ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದವರಿಗೆ ಅದು ಸ್ನೇಹಿತ; ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತದೆ.”