ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಸೆಳೆತ, ಕುಳಿತಾಗ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದು, ಅಥವಾ ನಡೆಯುವಾಗ ಕಾಲುಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಸ್ತು ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ. ನರರೋಗ ತಜ್ಞರ (Neurologists) ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ (Spasticity) ಎಂಬ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು.
ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಎಂದರೆ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅಸಹಜ ಬಿಗಿತ. ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ವಿಪರೀತ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಈ ಕಾಯಿಲೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
- ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬಿಗಿತ: ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬಿಗಿತ ಹಾಗೂ ಭಾರವಾದ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುವುದು.
- ಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ: ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮಡಚುವಾಗ ಅಥವಾ ಚಾಚುವಾಗ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಹಕರಿಸದಿರುವುದು (ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವುದು).
- ನೋವು ಮತ್ತು ಸೆಳೆತ: ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಎಳೆತ, ಹಠಾತ್ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸೆಳೆತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
- ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಕಾಲುಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ನಡೆಯುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುವುದು.
- ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪುವುದು: ನಡೆಯುವಾಗ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಳುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು.
ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಸಿಟಿಗೆ ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಎಂಬುದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಇತರ ಗಂಭೀರ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:
- ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು (Stroke): ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯಾಗುವುದು.
- ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ (Multiple Sclerosis): ನರಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ.
- ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ (Cerebral Palsy): ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೋಷ.
- ಬೆನ್ನುಹುರಿ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನ ಗಾಯ: ಅಪಘಾತಗಳಿಂದ ತಲೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪೆಟ್ಟಾಗುವುದು.
- ನರಗಳ ಕ್ಷೀಣತೆ (Neurodegenerative diseases): ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ನರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕುಂದುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು.
ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಆಗುವ ಅಪಾಯಗಳು
ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯುಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಲುಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಾಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಇದನ್ನು ಸಂಕೋಚನಗಳು ಅಥವಾ Contractures ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ). ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತುವಂತಹ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಒಂದೇ ಕಡೆ ಮಲಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಡ್ಸೋರ್ (ಹಾಸಿಗೆ ಹುಣ್ಣು), ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವು ಕಾಡಬಹುದು.
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ತಜ್ಞರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರೆ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಬಹುದು.
- ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ (ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸೆ): ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲು ದೈನಂದಿನ ಸ್ಟ್ರೆಚಿಂಗ್ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.
- ಔಷಧಿಗಳು: ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ನಿರಾಳವಾಗಿಸುವ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಬ್ಯಾಕ್ಲೋಫೆನ್, ಟಿಜಾನಿಡಿನ್) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
- ಬೊಟಾಕ್ಸ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (Botox): ಬಿಗಿಯಾದ ಸ್ನಾಯುವಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ‘ಬೊಟುಲಿನಮ್ ಟಾಕ್ಸಿನ್’ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವುದರಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಲೀಫ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
- ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ (ITB Pump): ಸಮಸ್ಯೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಮಾತ್ರೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಔಷಧ ಪೂರೈಸುವ ಸಣ್ಣ ಪಂಪ್ ಅಳವಡಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.
ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳು
- ನಿರಂತರ ವ್ಯಾಯಾಮ: ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೂ ಪ್ರತಿದಿನದ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು.
- ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ: ಕೈಕಾಲುಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಸ್ಪ್ಲಿಂಟ್ (Splints) ಅಥವಾ ಬ್ರೇಸ್ (Braces) ಧರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
- ಮಾನಸಿಕ ಬೆಂಬಲ: ರೋಗಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
- ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ: ರೋಗಿಗಳು ಎಡವಿ ಬೀಳದಂತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಣಿತ ನರರೋಗ ತಜ್ಞರನ್ನು (Neurologist) ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ತಪಾಸಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಿರಿ.