ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ (ಸಂಸ್ಕೃತ):
ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತು ಕೌಂತೇಯ
ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖದಾಃ |
ಆಗಮಾಪಾಯಿನೋऽನಿತ್ಯಾಃ
ತಾಂಸ್ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ ||
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ:
ಹೇ ಕುಂತೀಪುತ್ರನೇ (ಅರ್ಜುನ),
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಶೀತ–ಉಷ್ಣ, ಸುಖ–ದುಃಖಗಳು
ಬರುವುದೂ ಹೋಗುವುದೂ ಸಹಜವಾದವು; ಅವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಹಿಸು.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸುಖ–ದುಃಖಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನುಭವಗಳು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಎರಡೂ ಬರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಧೀರನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಹನಶೀಲತೆ (ತಿತಿಕ್ಷಾ) ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಖ–ದುಃಖಗಳ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಸಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಆತ್ಮಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಇಂದಿನ ಸಂದೇಶ:
ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ; ಸಹನಶೀಲತೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ.