ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಅಭ್ಯಾಸ: ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರೆ ಸಾಲದು, ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಪಾಠವಾದ ‘ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ’ (Financial Management) ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನೂ ಶಾಲಾ ಹಂತದಿಂದಲೇ ಕಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಲು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಪೋಷಕರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬಹುದು? ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

1. ಹಣದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ: ಮಕ್ಕಳು ಏನಾದರೂ ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನು ಕೊಡಿಸುವ ಬದಲು, ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪೋಷಕರು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ. ಎಟಿಎಂನಿಂದ (ATM) ಹಣ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಬೇಕು.

2. ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಹುಂಡಿ) ಅಭ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ: ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲು ಕಲಿಸಲು ‘ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್’ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನ. ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯರಬಳ್ಳಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಿಎಂಶ್ರೀ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉಳಿತಾಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋಷಕರು ಕೂಡ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಂದುಕೊಟ್ಟು, ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದಷ್ಟು ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಾಸುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾಕಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬಹುದು.

3. ‘ಪಾಕೆಟ್ ಮನಿ’ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡವರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 5ನೇ ತರಗತಿ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ), ಅವರಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ‘ಪಾಕೆಟ್ ಮನಿ’ (Pocket Money) ನೀಡಲು ಶುರುಮಾಡಿ. ಆ ಹಣವನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಲೆಕ್ಕ ಬರೆದಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ನಿಗದಿತ ಹಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಕಲೆ ಅವರಿಗೆ ಕರಗತವಾಗುತ್ತದೆ.

4. ‘ಅಗತ್ಯ’ (Needs) ಮತ್ತು ‘ಆಸೆ’ಗಳ (Wants) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ನಮಗೆ ಯಾವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಕೇವಲ ಆಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಊಟ, ಬಟ್ಟೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳು ‘ಅಗತ್ಯ’ಗಳಾದರೆ; ದುಬಾರಿ ಆಟಿಕೆಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ‘ಆಸೆ’ಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಮೇತ ತಿಳಿಹೇಳಿ. ಆಸೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿ.

5. ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೊಂದು ಗುರಿ (Savings Goal) ನೀಡಿ: ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೈಕಲ್ ಬೇಕೆಂದಾಗ, “ನಿನ್ನ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸೇರಿಸು, ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ನಾವು ಹಾಕುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ. ಇದರಿಂದ ತಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಾವೇ ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಛಲ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುರಿ ಸಾಧನೆಯ ಸಂತಸವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

6. ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪರಿಚಯ: ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ (High School) ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ (Savings Account) ತೆರೆಯಿರಿ. ಹಣವನ್ನು ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಮಾಡುವುದು, ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ ಎಂಟ್ರಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅವರಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸಿ.

ಹಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಜೀವನ ಪಾಠ. ಇದನ್ನು ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸೇರಿ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆಗಿ ಕಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಸಣ್ಣ ಉಳಿತಾಯ, ನಾಳೆಯ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಲಿದೆ.