ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೂ, ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಹಾಡು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶಪ್ರೇಮ, ತ್ಯಾಗ, ಜನಜಾಗೃತಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಇವುಗಳಿಗೆ ಈ ಹಾಡು ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2026ನೇ ವರ್ಷ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಗೆ 150 ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ.
ಭಾರತ ದೇಶವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾದ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ನ (Vande Mataram) 150ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಯ ಭಾರತೀಯರು ಒಂದಾಗಲು, ಎದ್ದುನಿಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಹಾಡು ಇದಾಗಿದೆ. ಖ್ಯಾತ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಬರೆದ “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಭಾರತದ ಜಾಗೃತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಈ ಹಾಡನ್ನು 1876ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾವಲಿಕರಾದ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಚಿಸಿದರು. ನಂತರ 1882ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ **“ಆನಂದ ಮಠ”**ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಜನರ ನೀಗಲಾಗದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ನಾದ ಕೇಳಿಸಿತಿತ್ತು.
1896ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಅಧಿವೇಶನದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗೀತೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಇದು ಭಾರತೀಯರ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ನದಿಯಂತೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು.
ಜನವರಿ 24, 1950ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಕವನದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಇಂದು ಜನರು ಕೇಳುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರರೂಪವನ್ನು ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ರವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2026ರಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡು ತನ್ನ 150 ವರ್ಷಗಳ ಪಯಣವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಅನೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡು ಒಂದು ಆಯುಧವಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಏಕತೆ, ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಈ ಗೀತೆಯ ಗೌರವ ಇಂದು ಕೂಡಾ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿದೆ.
ನವೆಂಬರ್ 7 ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನಿಗೂ ಒಂದು ಸ್ಮರಣೀಯ ದಿನ. ನಾವು ವಂದೇ ಮಾತರಂನ 150 ವೈಭವದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಅವಿನಾಶಿ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರೇರಕ ಗೀತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ನಾನು ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9.30ಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಾಚನ! ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಎಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.