ಶ್ಲೋಕ (ಸಂಸ್ಕೃತ)
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५.२८ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತೇಂದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ಮುನಿರ್ಮೋಕ್ಷಪರಾಯಣಃ ।
ವಿಗತೇಚ್ಛಾಭಯಕ್ರೋಧೋ ಯಃ ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಏವ ಸಃ ॥ ೫.೨೮ ॥
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ, ಆಸೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಸದಾ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆಸೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೇ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೀತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೋಕ್ಷವು ಕೇವಲ ಮರಣಾನಂತರ ದೊರೆಯುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಧ್ಯಾನ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಂಯಮದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಯೋಗಿಯು ಸದಾ ಶಾಂತ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಸಂದೇಶ
“ಆಸೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮನಸ್ಸೇ ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.”