ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯೊಂದು ಜರುಗಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮೂಲದ ‘ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್’ (Skyroot Aerospace) ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ರಾಕೆಟ್ ‘ವಿಕ್ರಮ್-1’ (Vikram-1) ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಅವರ ನೆನಪಿನಾರ್ಥ ಈ ರಾಕೆಟ್ಗೆ ‘ವಿಕ್ರಮ್-1’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ರಾಕೆಟ್ ಕಳುಹಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಗಣ್ಯ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಭಾರತದ ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ‘ವಿಕ್ರಮ್-1’ ರಾಕೆಟ್? ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೇನು?
- ರಚನೆ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ: ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಹಂತದ (3-Stage) ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 23 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ 1.7 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಸುಮಾರು 300 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳ ಕಕ್ಷೆಗೆ (LEO – Low Earth Orbit) ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ರಾಕೆಟ್ಗಿದೆ.
- ಕಕ್ಷೆ ತಲುಪುವ ಸವಾಲು: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಕೆಟ್ ಗಂಟೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 28,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಸಂಚರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೆಕೆಂಡಿನ ನೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ನಿಖರತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
ಇಸ್ರೋ ಮಾಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ಇಬ್ಬರು ಮಾಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಪಾರ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ. ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪವನ್ ಚಂದ್ನಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಭರತ್ ಡಾಕಾ ಎಂಬ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 2018ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ‘ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್’ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಇಂದು ಈ ಕಂಪನಿಯ ಮೌಲ್ಯ 1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು 9,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೂ ಅಧಿಕ) ದಾಟಿದೆ.
ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಇಸ್ರೋ ಕೂಡ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ತನ್ನ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, 2022ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಕಂಪನಿಯು ‘ವಿಕ್ರಮ್-ಎಸ್’ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಉಪ-ಕಕ್ಷೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹಾರಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದರ್ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿ ವಿಕ್ರಮ್-1ರ ಯಶಸ್ವಿ ಉಡಾವಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಹಾರಾಟವಲ್ಲ; ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇಸ್ಎಕ್ಸ್ (SpaceX) ನಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ರಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಜಗತ್ತು ಈಗ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಬಲ್ಲ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಈ ಮಿಷನ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಗ್ರಾಹಕರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪೇಲೋಡ್ಗಳನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಾಕೆಟ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ‘ಹ್ಯೂಮನ್ ಸ್ಪೇಸ್ಫ್ಲೈಟ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯನ್ನು ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಯುವ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲಿವೆ.