ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclone) ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ‘ಸೈಕ್ಲೋನ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಸೈಕ್ಲೋನ್ಸ್’ (ಹಾವಿನ ಸುರುಳಿ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೆನ್ರಿ ಪೆಡ್ಡಿಂಗ್ಟನ್ ಎಂಬುವವರು ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು, ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ (Coriolis effect) ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Anticlockwise) ತಿರುಗುತ್ತವೆ.
ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ? ಉಷ್ಣವಲಯದ (Tropical) ಭೀಕರ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒದಗಿಬರಬೇಕು.
- ಸಮುದ್ರದ ಉಷ್ಣಾಂಶ: ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಕನಿಷ್ಠ 27 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (80°F) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಇಂಧನದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಕಡಿಮೆ ವಿಂಡ್ ಶಿಯರ್: ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಬದಲಾವಣೆ (Vertical wind shear) ಗಂಟೆಗೆ 23 ಮೈಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ಇದು ಬಿರುಗಾಳಿ ಛಿದ್ರವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
- ಕೊರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲ: ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಡಿಗ್ರಿ (ಸುಮಾರು 480 ಕಿ.ಮೀ) ಅಂತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಈ ಬಲ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ವಾತಾವರಣದ ತೇವಾಂಶ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರ ವಾತಾವರಣವು ಕ್ಯುಮುಲೋನಿಂಬಸ್ (ಬೃಹತ್) ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ತೀವ್ರತೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ (ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ – IMD ಮಾಪನ) ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಚಂಡಮಾರುತಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ (Depression): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 31-50 ಕಿ.ಮೀ.
- ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclonic Storm): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 62-88 ಕಿ.ಮೀ.
- ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತ (Severe Cyclonic Storm): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 89-117 ಕಿ.ಮೀ.
- ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತ (Extremely Severe): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 167-221 ಕಿ.ಮೀ.
- ಸೂಪರ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್ (Super Cyclone): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 222 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1999ರ ಒಡಿಶಾ ಸೂಪರ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್).
ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಭಾರತವು 8,041 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು (ಅನುಪಾತ 4:1). ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ (Global warming) ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲೂ (ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್) ವಿನಾಶಕಾರಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಂಡಮಾರುತ ಭೂಮಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾರಿ ಎತ್ತರದ ಕಡಲ ಅಲೆಗಳು (Storm surges) ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರನ್ನು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿಸಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಕುರಿತು ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿಸಲು ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (WMO) ನಾಮಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ (ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ) ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇರಿದಂತೆ 13 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಲಾ 13 ರಂತೆ ಒಟ್ಟು 169 ಹೆಸರುಗಳ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.
- ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ದೇಶಗಳ ಹೆಸರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಿರಬಾರದು. ಭಾರತವು ‘ಗತಿ’ (ವೇಗ), ‘ತೇಜ್’, ‘ವಾಯು’, ‘ಮುರಸು’, ‘ಜಲಧಿ’, ‘ಪ್ರಭಂಜನ್’ (ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿ) ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆ.
ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು
- ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ನಿಗಾ: ಐಎಂಡಿ (IMD) ನೀಡುವ ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಡಾಪ್ಲರ್ ರೇಡಾರ್ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು.
- ಕಣ್ಣಿನ ಭ್ರಮೆ ಬೇಡ: ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗ (Eye) ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಗಾಳಿ-ಮಳೆ ನಿಂತು ವಾತಾವರಣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೊರಬರಬಾರದು; ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಅತಿ ಭೀಕರ ಗಾಳಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ: ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವವರು ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಮುಖ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕಡಿತ: ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಹಾಗೂ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತ ತಪ್ಪಿಸಲು ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ (Main breaker) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸ್ ಕವಾಟಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಫ್ ಮಾಡಬೇಕು.
- ತುರ್ತು ಕಿಟ್ ಬಳಕೆ: ಕನಿಷ್ಠ 3 ದಿನಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೆಡದ ಒಣ ಆಹಾರ, ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಲೈಟ್, ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಾಟರ್‌ಪ್ರೂಫ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನಮ್ಮ ಸಮಗ್ರ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ Social Media ಪುಟಗಳಿಗೆ Follow / Subscribe ಮಾಡಿ.
🟢 WhatsApp Group
Join WhatsApp Group
🔵 Facebook Page
Follow Facebook Page
⚫ Twitter / X
Follow on X (Twitter)
🟣 Threads
Follow on Threads
Follow on Instagram
🔵 Telegram
Join Telegram Channel
🟢 WhatsApp Channel
Follow WhatsApp Channel
📰 ಸಮಗ್ರ ಸುದ್ದಿ
ನಿಖರತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು
📢 ಸುದ್ದಿ • ಮಾಹಿತಿ • ಶಿಕ್ಷಣ • ಉದ್ಯೋಗ • ಕರ್ನಾಟಕ • ದೇಶ • ಜಗತ್ತು