ರಕ್ತದಾನ – ಜೀವದಾನ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ತರ
“ರಕ್ತದಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠದಾನ” ಎಂಬ ಮಾತು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಾನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ರಕ್ತವು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂವರು ರೋಗಿಗಳ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಪಘಾತಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ರಕ್ತವು ಸಂಜೀವಿನಿಯಿದ್ದಂತೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, ರಕ್ತದಾನದ ಸುತ್ತ ಹಬ್ಬಿರುವ ಕೆಲವು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು.
ಇಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ರಕ್ತದಾನದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ 6 ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ನೈಜ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ವದಂತಿ 1: “ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಶಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ”
ಸತ್ಯ: ಇದು ರಕ್ತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ.
ನಾವು ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ದೇಹವು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ 24 ರಿಂದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ, ದೇಹವು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದ್ರವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಮರುಪೂರಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯು (Bone Marrow) ಹೊಸ ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ರಕ್ತ ಹೋಗಿ ಹೊಸ ರಕ್ತದ ಕಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ದಾನಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ವದಂತಿ 2: “ರಕ್ತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತುಂಬಾ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ”
ಸತ್ಯ: ರಕ್ತದಾನದಲ್ಲಿನ ನೋವು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕ ಭಯವಷ್ಟೇ.
ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಆಗುವ ನೋವು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಇರುವೆ ಕಚ್ಚಿದಷ್ಟೇ ಇರುತ್ತದೆ. ದಾದಿಯರು ಸೂಜಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ನಿಮಗೆ ಸಣ್ಣದಾದ ಚುಕ್ಕೆ ಅನುಭವವಾಗಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ರಕ್ತ ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ನೋವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ರಕ್ತದಾನ ಮುಗಿದ ನಂತರ ದಾನಿಗೆ ನೀಡುವ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಅಥವಾ ಉಪಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಆಯಾಸವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಸಣ್ಣ ನೋವು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ನಗು ಮೂಡಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ವದಂತಿ 3: “ರಕ್ತದಾನಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ”
ಸತ್ಯ: ನಿಮ್ಮ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಸಾಕು.
ರಕ್ತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನೈಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವುದು ಕೇವಲ 8 ರಿಂದ 10 ನಿಮಿಷಗಳು ಮಾತ್ರ. ಹೆಸರು ನೋಂದಣಿ, ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ತಪಾಸಣೆ (Medical Checkup), ರಕ್ತದಾನ, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ – ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಗರಿಷ್ಠ 45 ನಿಮಿಷದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ನೀವು ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಬರಬಹುದು. ನಾವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ವದಂತಿ 4: “ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸೋಂಕು ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ”
ಸತ್ಯ: ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲ.
ಇಂದು ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದಾನಿಗೂ ಹೊಸದಾದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗೊಂಡ (Sterilized) ‘ಸಿಂಗಲ್ ಯೂಸ್’ ಸೂಜಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಗ್ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಬಳಸಿದ ಸೂಜಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದಾನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಸೋಂಕು ತಗುಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವದಂತಿ 5: “ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಬಾರದು, ಅವರಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ”
ಸತ್ಯ: ರಕ್ತದಾನಕ್ಕೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಕ್ಕೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ (ಕನಿಷ್ಠ 12.5 g/dL) ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೊಪ್ಪು, ತರಕಾರಿ, ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ತ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶುದ್ಧ ಸುಳ್ಳು. ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಯಾರೂ ಕೂಡ ರಕ್ತದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು.
ವದಂತಿ 6: “ಮಹಿಳೆಯರು ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತರಲ್ಲ”
ಸತ್ಯ: ಲಿಂಗಕ್ಕೂ ರಕ್ತದಾನದ ಅರ್ಹತೆಗೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾಗಿ ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ (Pregnancy), ಬಾಣಂತನ (Breastfeeding), ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಋತುಚಕ್ರದ (Menstruation) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡದಂತೆ ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ತೂಕ (45 ಕೆ.ಜಿ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಮತ್ತು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
ರಕ್ತವನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಬ್ಬ ಮಾನವನಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾನವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಉಡುಗೊರೆ. ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡದೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ರಕ್ತದಾನ, ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮರುಜನ್ಮ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಬನ್ನಿ, ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡೋಣ, ಜೀವ ಉಳಿಸೋಣ.
(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.)
Views: 15