ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕರು ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ (US Dollar) ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ದುಬಾರಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಡಾಲರ್ ಎದುರು ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 95.24 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ವಿನಿಮಯ ಮೌಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ಬಹುದೂರ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿವೆ.
ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ:
- ವಿನಿಮಯ ದರ (Exchange Rate): ಒಂದು ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಎಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ವಿನಿಮಯ ದರ.
- ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Purchasing Power): ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.
- ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು (Forex Reserves): ದೇಶವೊಂದರ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಳಿ ಇರುವ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಈ ನಿಧಿ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದಷ್ಟೂ ಆ ದೇಶದ ಸ್ವಂತ ಕರೆನ್ಸಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿದರ: ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮತೋಲನ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಬಲವಾದ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಕುವೈತ್ ದಿನಾರ್ vs ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್: ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ?
ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಳೆದರೆ, ಕುವೈತ್ನ ‘ಕುವೈತ್ ದಿನಾರ್’ (Kuwaiti Dinar) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ಕುವೈತ್ ದಿನಾರ್ ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 3.27 ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ಗಳಿಗೆ ಸಮ. ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ಸುಮಾರು 308 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ!
ಆದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಾದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ರಾಜನಿದ್ದಂತೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಶೇಕಡಾ 88% ರಷ್ಟು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ 58% ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಡಾಲರ್ ಮೂಲಕವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ 9 ಅಥವಾ 10ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಇದುವೇ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಟಾಪ್ 3 ದುಬಾರಿ ಕರೆನ್ಸಿಗಳು (ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ)
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಮೂರು ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಲ್ಫ್ ಭಾಗದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೇ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ:
ವಿನಿಮಯ ದರ (ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2026ರ ಪ್ರಪಂಚದ 10 ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
- ಕುವೈತ್ ದಿನಾರ್ (Kuwaiti Dinar – KWD): ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಹಾಗೂ ದುಬಾರಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕುವೈತ್ನ ಬೃಹತ್ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಈ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
- ಬಹ್ರೇನಿ ದಿನಾರ್ (Bahraini Dinar – BHD): ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಕರೆನ್ಸಿ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿದೆ
- ಒಮಾನಿ ರಿಯಾಲ್ (Omani Rial – OMR): ಒಮಾನ್ ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ತೈಲ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಇದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
- ಜೋರ್ಡಾನಿಯನ್ ದಿನಾರ್ (Jordanian Dinar – JOD): ಜೋರ್ಡಾನ್ ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ 4ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೂಡ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ನಿಗದಿತ ದರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಪೌಂಡ್ (Gibraltar Pound – GIP): ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ನ ಈ ಕರೆನ್ಸಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡ್ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು (1:1) ಹೊಂದಿದೆ.
- ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡ್ (British Pound Sterling – GBP): ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿಯಾದ ಪೌಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
- ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್ (Swiss Franc – CHF): ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ನ ಈ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೇಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಡಾಲರ್ (Cayman Islands Dollar – KYD): ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಡಲಾಚೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ (offshore financial center) ಇದರ ಕರೆನ್ಸಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಯುರೋ (Euro – EUR): ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ 20 ದೇಶಗಳು ಬಳಸುವ ಯುರೋ, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ.
- ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ (United States Dollar – USD): ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೀಸಲು ಕರೆನ್ಸಿ (reserve currency) ಆಗಿದ್ದರೂ, ಮೌಲ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಇಷ್ಟೊಂದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ ಇಷ್ಟೊಂದು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ತಂತ್ರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ:
- ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ರಫ್ತು: ಕುವೈತ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇವುಗಳ ವ್ಯವಹಾರವು ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಈ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು (ನೋಟು ಮುದ್ರಣ) ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವುದರಿಂದ ಮೌಲ್ಯ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಂತಹ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣ ಚಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಿರುತ್ತದೆ.
- ಡಾಲರ್ ಜೊತೆಗಿನ ನಂಟು (Fixed Exchange Rate): ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ನಂತಹ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಕರೆನ್ಸಿಯ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿವೆ. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಡಾಲರ್ ಬಲಿಷ್ಠವಾದಂತೆಲ್ಲ ಇವುಗಳ ಕರೆನ್ಸಿಯೂ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳ ‘ಅಧಿಕೃತ ಜಾಗತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿ’ಯಾಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕುವೈತ್ ದಿನಾರ್ ತನ್ನ ಅಪಾರ ತೈಲ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ‘ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕರೆನ್ಸಿ’ ಎಂಬ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.