ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬರಲಿವೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು: ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನಗದು ಚಲಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (ಪಾಲಿಮರ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿ 10 ರೂ. ಮತ್ತು 20 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಪಂಕಜ್ ಚೌಧರಿ, ಒಟ್ಟು 2 ಬಿಲಿಯನ್ (200 ಕೋಟಿ) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ (Field Trials) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾವ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಎಷ್ಟು ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ? ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಡಿ 100 ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ 10 ರೂ. ನೋಟುಗಳು ಹಾಗೂ 100 ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ 20 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುವುದು. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರವೇ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ರದ್ದಾಗುತ್ತವೆಯೇ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳು ಬ್ಯಾನ್ ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಹೊಸ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರಲಿವೆ.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (ಪಾಲಿಮರ್) ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳು

• ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಳಿಕೆ: ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಈ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು 2 ರಿಂದ 6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
• ದೃಢತೆ: ಇವು ಬೇಗನೆ ಕೊಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿಂಡೋ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಖೋಟಾ ನೋಟುಗಳ (Fake currency) ಮುದ್ರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಸುಲಭ.
• ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮುದ್ರಣದ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವು ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಪದೇ ಪದೇ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ, ಸಾಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹರಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಬೃಹತ್ ವೆಚ್ಚ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಲಿದೆ.

ಯುಪಿಐ (UPI) ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?

ಸದ್ಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ನೈಜ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗದು ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು (UPI) ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಈಗಿರುವ ನಮ್ಮ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮರದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟು ಹತ್ತಿಯ ಎಳೆಗಳಿಂದ (Cotton Fibres) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೋಟು ಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ

ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. 1988ರಲ್ಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಸದ್ಯ ಬ್ರಿಟನ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತವು ಕೂಡ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.