ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧ: ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು?

ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಋತುಬಂಧ ಅಥವಾ ಮೆನೋಪಾಸ್ (Menopause) ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಾಗಲೇಬೇಕಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಘಟ್ಟ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 45ರಿಂದ 55ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಋತುಚಕ್ರ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವರಲ್ಲಿ 40 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಮುಟ್ಟು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧ’ (Premature Menopause) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ (High BP) ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಕಾಲಿಕ ಮೆನೋಪಾಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಪಿ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ ಏನು?

ಯಾವುದೇ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸತತ ೧೨ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮುಟ್ಟು ಆಗದಿರುವುದನ್ನು ಮೆನೋಪಾಸ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ (Estrogen) ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಡಲು ಮತ್ತು ಹೃದಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ನಮ್ಯತೆ (Elasticity) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಅಥವಾ ಹೃದಯಾಘಾತದಂತಹ ಅಪಾಯಗಳು ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ.

ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳು

ಮೆನೋಪಾಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳು ಕೂಡ ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಗಡಾಯಿಸಬಹುದು:

• ಬೊಜ್ಜು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೊಜ್ಜು ಶೇಖರಣೆ.
• ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಯಾಮ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.
• ಅತಿಯಾದ ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪಿನಾಂಶವಿರುವ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ.
• ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ.
• ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಇರುವುದು.
• ಧೂಮಪಾನ ಹಾಗೂ ಮದ್ಯಪಾನದ ಚಟ.

ಮೆನೋಪಾಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ದೇಹವು ಹಲವು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ:

• ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಏರುಪೇರು.
• ಹಠಾತ್ತನೆ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದು (Hot flashes) ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ವಿಪರೀತ ಬೆವರುವುದು.
• ನಿದ್ರೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುವುದು (Mood swings).
• ಯೋನಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಮೂಳೆಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಕೀಲುನೋವು ಬರುವುದು.
• ಮರೆವು ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ ಕಾಡುವುದು. (ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಸೂಕ್ತ).

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ತಡೆಯಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ

ಅಕಾಲಿಕ ಮೆನೋಪಾಸ್ ಅನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಖಂಡಿತಾ ದೂರವಿಡಬಹುದು:

• ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ: ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಊಟದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳು, ಸೊಪ್ಪು, ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬು ಇರುವ ನಟ್ಸ್ (ಬೀಜಗಳು) ಇರಲಿ. ಉಪ್ಪಿನಂಶ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ.
• ದೈನಂದಿನ ವ್ಯಾಯಾಮ: ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿರುಸಿನ ನಡಿಗೆ (Brisk walk), ಯೋಗ, ಈಜು ಅಥವಾ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದು ಹೃದಯದ ಪಂಪಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿದಿನ 7-8 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿ.
• ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ: 40 ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಪಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
• ದುಶ್ಚಟಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ: ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಇವುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿರಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು: ಋತುಬಂಧ ಎನ್ನುವುದು ಹೆದರಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯರ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಈ ಹಂತವನ್ನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದು.

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನವು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ನಿಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞರು (Gynecologist) ಅಥವಾ ಹೃದಯ ತಜ್ಞರನ್ನು (Cardiologist) ಭೇಟಿಯಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ.