ಪ್ರೋಟೀನ್ ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ದುರಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಮೈಕಟ್ಟು ಪಡೆಯುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯರ ಅಥವಾ ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯದೆ, ಕೇವಲ ಪೂರಕಗಳ (Supplements) ಮೊರೆ ಹೋಗುವುದು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಇತರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
1. ಕಿಡ್ನಿಗಳ (ಮೂತ್ರಪಿಂಡ) ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡ
ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಕಿಡ್ನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿಡ್ನಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಕಿಡ್ನಿ ವೈಫಲ್ಯದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು.
2. ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ (Dehydration) ಸಮಸ್ಯೆ
ಪ್ರೋಟೀನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀರು ಕುಡಿಯದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಲೆನೋವು, ವಿಪರೀತ ಆಯಾಸ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
3. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಮಲಬದ್ಧತೆ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮತ್ತು ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಗಳು) ನಾರಿನಂಶ (Fiber) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾದರೆ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮಂದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾರವಾದಂತಹ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯ
ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವನೆಯು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ದೇಹವು ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಳೆಗಳು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀಲುನೋವು ಅಥವಾ ಮೂಳೆ ಸವೆತದಂತಹ (Osteoporosis) ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬರಬಹುದು.
5. ಬಾಯಿಯ ದುರ್ವಾಸನೆ
ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಕೇವಲ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಚ್ಚು ತಿಂದಾಗ, ದೇಹವು ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಕಿಟೋಸಿಸ್’ (Ketosis) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ದುರ್ವಾಸನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಬ್ರಷ್ ಮಾಡಿದರೂ ಈ ವಾಸನೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
6. ಹೃದ್ರೋಗದ ಅಪಾಯ
ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಡೆಯಲು ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ (Red Meat) ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶವಿರುವ ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ (LDL) ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕೇಜ್ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
7. ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಅಸಮತೋಲನ
ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಡಯಟ್ ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕೆಡಿಸಬಹುದು. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ನಮ್ಮ ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅತಿಯಾದ ಆಯಾಸ, ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾವಣೆ (Mood swings) ಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
8. ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳದ ಸಾಧ್ಯತೆ
ತೂಕ ಇಳಿಸಲು ಪ್ರೋಟೀನ್ ತಿನ್ನುವವರು ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, ಕೊಬ್ಬಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ ಹೇಗೆ? (ಸಮತೋಲಿತ ‘ಮೈ ಪ್ಲೇಟ್’ ವಿಧಾನ)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಿನಕ್ಕೆ 1,000 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ವಿಂಗಡಣೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು:
- ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು: 250 ಗ್ರಾಂ
- ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರು: 300 ಮಿ.ಲೀ
- ಹಣ್ಣುಗಳು: 100 ಗ್ರಾಂ
- ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ: 85 ಗ್ರಾಂ
- ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ನಟ್ಸ್ (ಡ್ರೈ ಫ್ರೂಟ್ಸ್): 35 ಗ್ರಾಂ
- ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯ ತೈಲ: 35 ಗ್ರಾಂ
ಈ ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರದಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಜೀವಸತ್ವಗಳು, ನಾರಿನಂಶ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.
ಓದುಗರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಡಯಟ್ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ನುರಿತ ವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞರನ್ನು (Dietitian) ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.